Ev Hayvanlarının Tırnaklarını Kesmek

Tırnak kesme, evde yapılabilecek bakım işlerinin en çok korkulanı. Sebebi belli: bir kere canlı dokuya denk gelip kanattığınızda hem hayvan hem siz travma yaşıyorsunuz. Oysa doğru aleti, doğru açıyı ve doğru zamanı bilirseniz iş üç dakikaya iniyor. Aşağıda evcil hayvan tırnak kesme işini baştan sona, kafanızdaki sıradaki soruyu tahmin ederek anlatıyorum.

Tırnak kesmek gerçekten şart mı?

Şart. Uzun tırnak sadece estetik bir sorun değil; parmakların duruşunu bozar, hayvan ağırlığını yanlış noktaya verir, zamanla eklem ve bilek ağrısı çıkar. Köpeklerde tırnak yere değip "tık tık" sesi çıkarıyorsa süre gelmiş demektir. Kedilerde ise fazla uzayan tırnak kıvrılıp yastıkçığın etine batabilir, özellikle yaşlı ve az hareket eden kedilerde bu sık görülür.

Ne sıklıkla?

Köpeklerde ortalama 3-4 haftada bir, asfaltta çok yürüyen köpeklerde daha seyrek. Kedilerde 2-3 haftada bir ön tırnaklar, arka tırnaklar daha yavaş uzadığı için ayda bir yeterli olur. En sağlıklısı takvime bağlamak yerine haftada bir kontrol alışkanlığı: banyo ve temizlik rutininizle aynı güne koyabilirsiniz.

Canlı doku (pulpa) nerede biter?

Tırnağın içindeki pembe damarlı bölge canlı dokudur; kesilirse kanar ve acıtır. Açık renkli tırnakta ışığa tuttuğunuzda pembeliği görürsünüz, 2 mm kadar önünden kesersiniz. Siyah tırnakta göremezsiniz; o yüzden küçük dilimler halinde ilerlersiniz. Kesitin ortasında gri-siyah küçük bir nokta belirmeye başladığında dur işareti almışsınızdır.

Hangi aleti almalıyım?

Yanınızda ayrıca tırnak tozu ya da stiptik kalem bulundurun. Yoksa nişasta veya mısır unu da geçici olarak kanamayı durdurur.

Adım adım uygulama

1. Zamanı doğru seçin. Oyun sonrası, yorgun ve tok bir hayvan çok daha uysaldır. Enerjisi tepedeyken başlamayın.
2. Pençeye dokunmaya alıştırın. Birkaç gün boyunca hiç kesmeden sadece parmaklara masaj yapın, ödül verin. Bu kısım kasa alıştırma mantığının aynısı: baskı yok, tekrar var.
3. Pozisyon kurun. Köpeği yanınıza oturtun, pençeyi arkadan öne doğru nazikçe kaldırın. Kediyi kucağınızda sırtı göğsünüze gelecek şekilde tutmak en pratiğidir; huysuzlanıyorsa havlu içine sarıp tek pençeyi dışarı çıkarın.
4. Parmağı ayırın. Baş parmağınızla yastıkçığa hafif bastırın, tırnak öne çıkar. Kedilerde tırnak ancak bu baskıyla kınından çıkar.
5. Açıyı ayarlayın. Kesim yönü tırnağın doğal eğrisine paralel, yere 45 derece bakacak şekilde olmalı. Dik ve enine kesmek tırnağı çatlatır.
6. Az kesin, sık kesin. Uçtan 1-2 mm alın, bakın, tekrar alın. Tek hamlede kısaltma hevesi kanamanın birinci nedenidir.
7. Kurt tırnağını atlamayın. Bazı köpeklerin ön bacağının iç yüzünde yere basmayan ekstra tırnak vardır; yere değmediği için hiç aşınmaz ve en çok o kıvrılır.
8. Törpüleyin. Keskin köşeleri yumuşatmak hem mobilyanızı hem sizi korur.
9. Bitirince ödüllendirin. Tek pençeyle bırakıp gerisini yarın yapmak, zorla dört pençeyi bitirmekten daha iyidir.

Kanadıysa ne yapayım?

Panik yapmayın. Tozu ya da nişastayı parmağınızla tırnağın ucuna bastırın, 30 saniye sabit tutun. Beş dakikada durmayan kanamada temiz gazlı bezle bastırıp veterinere gidin. Bu tür durumlar için temel hayat desteği ve acil müdahale bilgisi olan bir kutu evde hazır dursun.

Tırmalamayı nasıl kontrol ederim?

Tırnak kesmek tırmalama isteğini bitirmez, çünkü kedi için tırmalamak kas germe ve koku bırakma davranışıdır. Yapılacaklar:

• Kedinin boyunda uzayabileceği dikey ve sisal kaplı bir tırmalama tahtası koyun; tercih ettiği kanepenin hemen yanına.
• Mobilyayı geçici olarak kaygan bant veya örtüyle tatsız hale getirin.
• Köpeklerde tırmalama genelde kapı ve kasa çevresinde olur; bu çoğu zaman ayrılık kaygısının işareti, tırnağın değil. Davranış tarafını çarpıntı ve agresif davranış konusundaki yaklaşımlarla birlikte ele almak gerekir.
• Kediye tırnak kını takıyorsanız düşenleri kontrol edin, tırnak uzadığında kını içeriden bastırabilir.

Sık yapılan hatalar

• İnsan tırnak makası kullanmak. Tırnağı yandan ezer, çatlatır.
• Hayvanı sıkıca bastırarak zorlamak. Bir kez kötü deneyim yaşayan hayvan aylarca pençesini vermez.
• Kör bıçakla çalışmak. Kesmiyor, sıkıştırıyorsa acı veriyor demektir.
• Karanlıkta ya da kucakta el yordamıyla kesmek