Kedi Tuvalet Eğitimi

Yeni bir kedi eve geldiğinde sahiplerin aklındaki ilk soru genelde aynı: "Tuvaletini nereye yapacak?" İyi haber şu ki kedilerin toprağı eşeleyip dışkısını gömme içgüdüsü doğuştan gelir. Yani sıfırdan bir alışkanlık yaratmıyorsunuz; var olan bir içgüdüyü doğru yere yönlendiriyorsunuz. Kedi kum kutusu eğitimi de tam olarak bunun üzerine kurulu.

Kedi kaç haftalıkken kum kutusunu kullanmaya başlar?

Yavru kediler yaklaşık 3-4 haftalıkken kendi başlarına tuvaletlerini yapmaya başlar. Anne yanında büyüyen yavrular çoğu zaman annelerini taklit ederek öğrenir. Anne olmadan büyütülen ya da sokaktan alınan yavrularda ise siz devreye girersiniz. Yetişkin bir kedi sahipleniyorsanız büyük ihtimalle kutuyu zaten biliyordur; sizin işiniz sadece yeni evdeki kutunun yerini göstermek olur.

Hangi kutu ve hangi kum?

Seçim, eğitimin yarısıdır. Yanlış kum ya da yanlış kutu yüzünden "eğitilemiyor" sanılan çok kedi vardır.

• Kutu boyu: Kedinizin burnundan kuyruk dibine kadar olan uzunluğunun en az bir buçuk katı olmalı. İçinde rahatça dönebilmeli.
• Kenar yüksekliği: Yavru ve yaşlı kediler için alçak kenarlı (5-7 cm) bir giriş şart. Genç ve sağlıklı kediler yüksek kenarlı kutuları da kullanır.
• Kapalı mı açık mı? Çoğu kedi açık kutuyu tercih eder; kapalı kutularda koku içeride hapsolur. Kapalı deneyecekseniz kapağı çıkarabilir olsun.
• Kum tipi: Kokusuz, ince taneli, topaklanan bentonit kumlar en çok kabul gören seçenektir. Parfümlü kumlar insan burnu için üretilir, kedi burnu için değil.

Adım adım: Kum kutusu alışkanlığı nasıl kazandırılır?

1. Kutuyu doğru yere koyun. Sessiz, kolay ulaşılan, çıkmaz köşe olmayan bir nokta seçin. Mama ve su kabından uzak olsun; kedi yemek yediği yerin yanına tuvaletini yapmak istemez. Çamaşır makinesinin yanı gibi ani ses çıkaran yerlerden kaçının.
2. Kaç kutu gerekli? Klasik kural: kedi sayısı + 1. Tek kediniz varsa iki kutu, çift katlı evde her kata bir tane. Bu, hem seçenek sunar hem de kutulardan biri kirlendiğinde alternatif bırakır.
3. Kum seviyesini ayarlayın. 4-6 cm yeterlidir. Çok az kum eşeleme isteğini bastırır, çok fazla kum kediyi rahatsız eder ve dışarı saçılır.
4. İlk tanışmayı yapın. Kediyi kutunun içine nazikçe bırakın. İçine atmayın, patisini zorla kuma sürtmeyin. Sadece kumu koklamasına, eşelemesine izin verin. Merak edip çıkarsa sorun değil.
5. Zamanlamayı kullanın. Kediler uykudan kalktıktan, yemek yedikten ve uzun oyun seanslarından sonra tuvalete gitme eğilimindedir. Bu anlarda kediyi usulca kutunun yanına götürün.
6. İşaretleri okuyun. Yere burnunu sürtme, dönüp durma, halıyı eşeleme, aniden bir köşeye yönelme… Bu davranışları gördüğünüzde kediyi kaldırıp kutuya bırakın.
7. Başardığında görmezden gelin ya da sakin övün. Kutuyu kullanırken alkışlamayın, üstüne gitmeyin. Kedi tuvalette gözetlenmekten hoşlanmaz. İşi bitip çıktıktan sonra bir ödül maması verebilirsiniz.
8. Yeni evde alanı daraltın. İlk günlerde kediyi tek bir odada tutmak işi kolaylaştırır. Kutu o odada olsun; kedi güvenli alanını ve tuvaletini birlikte öğrensin. Bir hafta içinde evin kalanını açabilirsiniz.
9. Temizlik rutinini kurun. Günde en az bir, tercihen iki kez topakları alın. Haftada bir ya da iki haftada bir kumu tamamen değiştirip kutuyu ılık su ve kokusuz sabunla yıkayın. Kedilerin kutuyu reddetmesinin bir numaralı sebebi kirliliktir.
10. Kaza olursa doğru temizleyin. Amonyak içeren temizleyiciler idrar kokusunu taklit eder ve kediyi aynı noktaya çeker. Enzimatik temizleyici ya da seyreltilmiş sirke kullanın.

Sık yapılan hatalar

• Cezalandırmak. Burnunu sürtmek, bağırmak, kediyi kutuya zorla tıkmak. Bunların hepsi kutuyu korkuyla ilişkilendirir ve sorunu büyütür.
• Kutuyu sürekli yer değiştirmek. Kedi kutuyu bulduğu yerde arar. Taşımanız gerekiyorsa günde birkaç santim kaydırarak ilerleyin.
• Kum markasını ani değiştirmek. Yeni kumu eskisiyle karıştırarak birkaç gün içinde geçiş yapın.
• Parfümlü kum ya da kokulu sprey kullanmak. Kedinin koku alma duyusu bizden çok daha keskin; hoş dediğiniz koku onun için katlanılmaz olabilir.
• Sağlık sorununu davranış sanmak. Kutuyu düzgün kullanan bir kedi birden kutu dışına yapmaya başladıysa idrar yolu enfeksiyonu, mesane taşı, kabızlık ya da ishal olabilir. Kutunun kenarına oturup miyavlama, sık sık girip azıcık yapma, idrarda kan gibi belirtilerde önce veterinere gidin. Beslenme ve düzenli parazit korumasıyla ilgili bölümlerimiz de bu konuda yardımcı olur.
• Stresi hesaba katmamak. Taşınma, eve yeni bir hayvan ya da bebek gelmesi, ev içi çatışma kutu kullanımını bozar. Agresif davranış ve gerginlik konusundaki içeriğimizde bu tetikleyicilere daha ayrıntılı bakılıyor.

Kedi kutuyu kullanmıyorsa kontrol listesi